هفت فناوری جدید که همه چیز را تغییر می دهندترجمه: هومن تحويلداري
1 - AJAX
اين فناوري باعث ميشود برنامههاي كاربردي تحت وب رفتاري همانند نرمافزارهاي نصب شده روي كامپيوتر از خود نشان دهند. اهميت آن هم در اين است كه اكثر برنامههاي كاربردي تحت وب براي اجرا نياز دارند يك صفحه وب كاربر باز كنند و همين امر معمولاً دليل كند بودن اجراي اين گونه برنامههاست. اما Asynchronous JavaScript and XML) AJAX) ورود اطلاعات و ديتاهاي جديد را همزمان با بروزرساني محتوا در نگام اجراي برنامه مقدور ميسازد.
ممكن است خود شما هم از AJAX استفاده كرده باشيد: روش سلري جستجوگر A9 آمازون، سرويس جيميل گوگل، سيستم درجهبندي فيلم Netflix، و سرويس عكس فليكر ياهو. با اينحال جسي جيمز گرت، مشاور وب كه با نام AJAX به شهرت رسيده است اعتقاد دارد: تأثير واقعي اين فناوري بر برنامههاي كاربردي در مقياس تجاري وEnterprise است؛ جاييكه سرعت كار كاربران تحت شبكه افزايش قابل ملاحظهاي مييابد. شركت نرمافزاري Tibco، پيش از اين، يكپارچهسازي AJAX را با زيرساخت رابط عمومي محصول خود آغاز نموده است. مايكروسافت نيز ساخت يك توسعه دهنده AJAX را آغاز نمودهاست كه نمايانگر فرارسيدن دوران مهم و تأثيرگذاري اين فناوري است.
2 - WiMax
اين فناوري را ميتوان تقويت شده WiFi دانست كه بُرد موثرآن از لحاظ نظري سي مايل است. اهميت آن هم در اين است كه WiFi فناوري خوبي است. اما برد محدودي دارد. شركت اينتل در زمينه توسعه استانداردهاي WiMax پيشقدم شدهاست و بهنظر ميرسد تا دو سال آينده ميتوانيم منتظر ارائه سرويسهايي مبتني بر اين فناوري باشيم. ابتدا در بازارهاي روستايي در ايالات متحده، اروپا و آسيا و پس از آن در بازارهاي مخابراتي ديگر نقاط جهان. در يك اقدام آزمايشي، اينتل يك فيلم ديجيتالي را از طريق شبكههاي با برد 55 مايل و به وسيله فرستندههاي WiMax به يك جشنواره فيلم ارسال نمود.
منتقدان بدبين استدلال ميكنند كه ممكن است فناوريهاي رقابتي آينده، WiMax را، بهزودي از بازار بيرون برانند. اما در اين رابطه نبايد تأثير شركتهايي از قبيل AT&T ،BellSouth ،Qwest و Sprint PCS كه براي پشتيباني از اين فناوري برنامهريزي كردهاند را دست كم گرفت. موسسه تحقيقاتي ABI تخمين ميزند كه تا سال 2008 مشتركانWiMax از مرز هشت ميليون مشترك بگذرد. گروه تحقيقاتي Maravedis Telecom ميگويد: تقاضا براي WiMax تا سال 2010 بازاري در حدود دوميليارددلار بهوجود خواهد آورد. چنانچه اين پيشگوييها به واقعيت بپيوندند، DSL، شبكههاي كابلي و حتي ارتباطات T1 را ديگر ميتوان جزئي از تاريخ گذشته دانست.
3 - جستجوي عمقي وب
اين فناوري به شكلي جسورانه ديگر موتورهاي جستجو را به چالش ميكشد. اهميت آن نيز به اين دليل است كه شايد گوگل تاكنون حدود هشت ميليارد صفحه وب را نشانهگذاري كرده باشد. ولي اين تنها نمونهاي از خروار است. صفحات زياد ديگري پشت فايروال شركتها و يا داخل بانكهاي اطلاعاتي پنهان مانده و منتظرند موتورهاي جستجو آنها را شناسايي و نشانهگذاري كنند. براساس برخي تخمينها اين دسته از صفحات وب كه اصطلاحاً به " صفحات تاريك " معروفند، پانصد برابر بيشتر از چيزي است كه امروزه بهنام شبكه جهاني اينترنت ميشناسيم.
بر خلاف محتواي عمومي اينترنت، روباتهاي خزنده موتورهاي جستجوي عادي نميتوانند اين محتويات پنهان را شناسايي و ايندكسگذاري نمايند و بايد با تكنيكهاي خاصي به انبارههاي اطلاعاتي عظيم موتورهاي جستجو اضافه شوند.
قبل از ظهور ابزارهاي جستجوگر دسكتاپ، كامپيوترها عضو پنهاني از وب بودند كه با وجود اتصال به اينترنت، محتويات آنها جستجو و نشانهگذاري نميشد. شبكههاي اشتراكگذاري موسيقي، دستگاهها را براي يافتن فايلهاي MP3 جستجو ميكردند. اما قبل از پيوستن هارد دستگاه به شبكه قابل رويت اينترنت، توافقات و شروط عمدتاً خدعهآميزي در زمينه امنيت و حفظ حريم خصوصي وجود داشتند كه ميبايست مورد پذيرش واقع شوند. به علاوه، هنوز ميليونها نسخه ديجيتالي نسخهبرداريشده از روي كتب وجوددارند كه منتظر اتصال به اينترنت ميباشند. در نهايت جستجوي عمقي وب، ميتواند بهتر از ارائه صدها لينك، به سؤالهاي مستقيم پاسخ مناسبي بدهد. زيرا هنوز بسياري از منابع موثق و غني منتظر اتصال به شبكه جهاني ايتنرنتند.
4 - راديوي با كيفيت بالا
اين فناوري ماهواره نيست. يك راديوي معمولي در حال ارتقاست. با كيفيتي در حد سيدي و كانالهاي بسيار بيشتر.اهميت آن هم در اين است كه امروزه و تحت فشار سرويسدهندگان ماهوارهاي نظير XM Radio و Sirius، سرويسهاي آنلاين موسيقي و ابزارهايي همانند آيپاد، صنعت راديو كه درآمد ساليانهاي بالغ بر بيست ميليارد دلار دارد، بهصورت پيوسته در حال از دستدادن شنوندگان خود است. در اين ميان راديوي HD بهعنوان يك راه حل خوب ميتواند اين وضعيت را تغييردهد.
در اين فناوري باند موج راديويي موجود كه در اختيار مالكان ايستگاههاي پخش قراردارند، به باندهاي بسيار كمعرض و باريك تبديل ميشوند. هر باند از يك ايستگاه جديد پشتيباني مينمايد. بدين صورت هر ايستگاه FM يا AM ميتواند به هشت كانال تفكيك شود و به اين وسيله هشت برابر قبل موسيقي، گفتار و از همه مهمتر تبليغات را پخش نمايد و از آنجاييكه اين كانالها ديجيتالي هستند، برنامههاي راديويي HD بهسادگي قابل ضبطند و به شنوندگان خود امكان ميدهند پخش برنامههاي زنده را Pause كنند يا به عقب برگردانند؛ همانند امكاني كه سرويس TiVo براي برنامههاي تلويزيوني مهيا نمودهاست.
در حال حاضر در ايالات متحده حدود 450 ايستگاه بهصورت HD برنامه پخش ميكنند. در سال 2007 اين تعداد با افزايش به 2500 ايستگاه، نوددرصد ايالات متحده را فرا خواهد گرفت. بزرگترين مانع پذيرش اين فناوري نيز اين است كه شنوندگان مجبورند دستگاههاي راديوي جديدي بخرند تا بتوانند سيگنالهاي راديوي HD را دريافت نمايند.
5 - تلفنهاي همراه تركيبي
اين فناوري مربوط به تلفنهاي سلولي (همراه) است كه ميتواند با پروتكل WiFi كار كند و سيستمهاي تلفنهاي همراه و ثابت را با يكديگر ادغام نمايد. اهميت آن هم اين است كه با عرضه اين نوع تلفنها در اواسط سال 2006، در پانزده مدل و با قيمت متوسط، سرويسهاي تركيبي بهطور خودكار جاي خود را به شبكههاي باز مبتني بر WiFi در داخل محل كار و منازل خواهند داد. اينكار باعث خواهد شد دو نقص و محدوديت عمده كه متوجه مشتريان و مصرف كنندگان است، برطرف گردند: رويكرد به فناوري WiFi بهطور وسيعي باعث افزايش كيفيت مكالمه در داخل مكانها و برجهاي تجاري ميگردد كه معمولاً پوشش دادن اين مكانها با شبكههاي سلولي مشكل است. بهعلاوه، باعث افزايش سرعت گشتزني در اينترنت با استفاده از تلفنهاي هوشمند خواهد شد. ارتقايي كه باعث خواهد شد اين دستگاهها عاقبت بهصورت يك جايگزين ماندگار براي PCها مطرح شوند.
همگرايي شبكههاي بيسيم و ثابت بههمراه سرويسهايي كه روي اين تركيب سيستمي ارائه خواهند شد، جايي است كه سرمايهگذاران مايل به خرج كردن بخش مهمي از سرمايه خود هستند. براساس تحقيقات شركت ABI، مشتريان در پنج سال آينده صدميليون دلار بابت تلفنهاي تركيبي هزينه خواهند نمود.
6- باتريهاي سوختي بسيار كوچك
اين فناوري مربوط به باتريهاي تجهيزات قابل حمل است كه از يك منبع خارجي با سوخت قابل شارژ (نظير هيدروژن، گاز طبيعي، متانول، اتانول و سديم بروهيدرات) تغذيه ميكنند. اهميت اين فناوري هم آن است كه هر چه دستگاههاي ديجيتالي پر مصرفتري به بازار بيايند، باتريهاي ليتيومي كمتري يافت ميشوند كه توان پاسخگويي به اين مصارف بالا را داشته باشند. باتريهاي سوختي (Fuel Cell) جايگزين مناسبي براي اين باتريها هستند. فناوري محبوب در اين زمينه Direct Methanol Fuel Cell) DMCF) نام دارد.
در اين روش براي توليد انرژي موردنياز، متانول و اكسيژن با يكديگر تركيب ميشوند. شركت هيتاچي در حال كار روي نوعي از اين باتري براي استفاده در لپتاپهاي خود است كه تا سال 2007 به بازار عرضه خواهدشد. همچنين شركت ژاپني NTT DoCoMo، توليدكننده بزرگ تلفنهاي سلولي با همكاري فوجيتسو در حال كار روي مدل باريكي از اين نوع باتري سوختي براي تلفنهاي همراه است.
مرحله گذار از باتريهاي قديمي به اين باتريها به زمان نياز دارد. بنابراين نبايد انتظار خريد يك باتري سوختي را به همين زوديها داشته باشيم. ولي گروه تحقيقاتي Research Markets اطلاعاتي را در اين زمينه منتشر نمودهاست كه نشان ميدهد رشد فروش باتريهاي سوختي كمحجم تا سال 2008 به 510 ميليون دلار و تا سال 2013 به يازده ميليارد دلار ميرسد.
7- Biogenerics
فناوري ايجاد فرم ژنريك پروتئينهاي دارويي داراي حق انحصار است كه شركتهاي بزرگ فعال درحوزه فناوريهاي پيشرفته دارويي آن را عرضه مينمايد. اهميت آن هم اين است كه شركتهايي نظير Amgen و Genentech براي درمان بيماريهاي زيادي، از نارساييهاي مزمن كليه گرفته تا ديابت، به درمانهاي پرهزينه مبتني بر پروتئينها وابستگي زيادي دارند.
اين روشهاي درماني ثبت شده و انحصاري كه به نام Biodrugs نيز شناخته ميشوند، در سال گذشته براي اين شركتها درآمدي بالغ بر هيجده ميليارددلار را در پي داشتند. اكنون بسياري از اين روشهاي درماني سودآور در حال از دست دادن انحصار خود هستند. اين بدين معني است كه چنانچه ديگر رقبا بتوانند از روي اين روشها كپيبرداري كنند، حق فروش آنان را خواهند داشت. اما شبيهسازي (Cloning) يك پروتئين بسيار دشوارتر از كپيبرداري از آسپيرين خواهد بود و تا زمانيكه اين شبيهسازي، كامل و بي عيب و نقص نباشد، توليد آنان تاييد نخواهد شد.
Biogenerics در كشورهاي هند و چين بسيار مورد توجه و علاقه شركتهاي داروسازي قرار گرفته است و به زودي اين فناوري در كشورهاي عضو اتحاديه اروپا نيز ارائه خواهد شد. البته اتحاديه دارويي ايالات متحده (FDA) براي داخل كشور شرايط و مقرراتي را وضع كردهاست و صنايع مربوط به اين فناوري هم بر اساس چگونگي استفاده از اين داروها شكل خواهند گرفت. Biogeneric قادر خواهد بود تا يازده درصد از كل بازار Biodrug را به خود اختصاص دهد و اين مسئله ميتواند باعث سقوط قيمتها گردد. اين خبر بدي براي طرفداران ژنتيك و خبري بالقوه عالي براي بيماران است.
ماهنامه شبکه - شماره 63
در 86/03/26 آرمان طوسی & داود زرگریان نوشته شده توسط
اگر شما صاحب پايگاهى در دنياى پهناور اينترنت هستيد مطمئنا موفقيت و بهتر شدن آن برايتان اهميت خاصى دارد، پس بدون شك نياز داريد كه به بررسى نقاط مثبت و منفى قسمت هاى مختلف سايت خود بپردازيد. اين كار نياز به داشتن دانش فنى خاصى ندارد و در اينترنت سايت هاى زيادى وجود دارند كه اين امكان را به صورت رايگان در اختيار شما قرار مى دهند. در اين مقاله قصد داريم كه شما را با تعدادى از اين سايت ها و نحوه استفاده از آنها آشنا كنيم.
Page Rank سايت شما چند است؟
به عنوان اولين قدم، بايد بدانيد كه سايت شما از نظر موتور جستجوگر گوگل در چه رتبه اى قرار دارد.
پس ابتدا بايد با مفهوم عبارت "Page Rank" آشنا شويد. Page Rank ميزان اهميت صفحه مورد نظر شما از سوى گوگل است و با عددى بين صفر و 10 تعيين مى شود. به عنوان مثال Page Rank سايت گوگل 10 است و يا براى سايت ماهنامه شبكه 5 است. حال سوال اينجاست كه چگونه متوجه شويم كه Page Rank سايت ما چند است؟
گوگل اين مسئله را با قرار دادن اين امكان در Toolbar (نوار ابزار) خود مرتفع كرده است. به گونه اى كه هر بار صفحه وبى را باز مى كنيد به طور خودكار Page Rank آن صفحه نمايش داده مى شود.
شما مى توانيد Toolbar گوگل را از اين آدرس دانلود كنيد.
راه ساده ترى نيز وجود دارد. وارد اين سايت شويد و در قسمت Check PR آدرس مورد نظر خود را وارد كرده و سپس بر روى دكمه Check PR كليك كنيد. البته سايت هاى مشابه ديگرى نيز وجود دارند.
آشنايى با سايت Alexa.com
در اين سايت شما مى توانيد به اطلاعات ارزشمندى در مورد ترافيك سايت خود دست پيدا كنيد.
لازم است بر روى عبارت Rankings Traffic در صفحه اصلى سايت Alexa كليك كنيد. در كادر مورد نظر آدرس سايت خود را وارد كنيد و بر روى دكمه Get Traffic Details كليك كنيد. در صفحه باز شده يك سرى توضيحات اجمالى (Overview) از جمله سايت هاى مرتبط، رتبه ترافيك (Traffic Rank)، تعداد سايت هاى لينك داده به اين سايت، تاريخ آنلاين شدن اين آدرس و اطلاعات تماس در مورد سايت مورد نظر نمايش داده مى شود. به عنوان مثال رتبه ترافيك سايت ماهنامه شبكه 284,906 مى باشد، 34 سايت به آن لينك داده اند و از تاريخ 4 سپتامبر 2001 آنلاين مى باشد.
حال وارد قسمت Traffic Details مى شويم. در صفحه باز شده، تعداد بازديد از صفحه مورد نظر در مدت زمان 3 ماه، 6 ماه، 1 سال، 2 سال و يا كل زمانى كه سايت آنلاين بوده است، قابل رويت است.
همچنين از اين نظر مى توانيد سايت خود را با يك سايت ديگر نيز مقايسه كنيد. اين كار از طريق وارد كردن آدرس سايت مورد نظر و كليك بر روى دكمه Compare Sites امكان پذير است.
در قسمت Related Links لينك و سايتهاى مرتبط با سايت شما نمايش داده مى شود.
در قسمت Sites Linking in نيز ليست سايت هايى كه به شما لينك داده اند نمايش داده مى شود.
آشنايى با سايت searchbliss.com
هنگامى كه وارد اين سايت مى شويد با لينك هاى زيادى مواجه هستيد كه ابزار زيادى را در زمينه هاى مختلف براى وبمسترها از جمله بهينه سازى جايگاه سايت ها در موتورهاى جستجوگر مهيا كرده است. يكى از اين ابزار مهم Link Popularity Check مى باشد كه توسط آن از تعداد لينك هاى مرتبط با سايت شما در موتور هاى جستجوگر مطلع مى شويد. تنها كافيست در قسمت Enter your URL آدرس سايت خود را وارد كنيد و در قسمت Enter the access code as seen above كد سه رقمى كه در مقابل عبارت Access code قرار گرفته است را وارد كنيد و بر روى دكمه Generate Report كليك كنيد. به عنوان مثال اين نتايج براى سايت ماهنامه شبكه به شرح زير است:
• موتور جستجوگر All the Web : 720 لينك
• موتورهاى جستجوگر Google/AOL/HotBot : 1100 لينك
• موتور جستجوگر MSN : 1050 لينك
• موتورهاى جستجوگر Yahoo!/AltaVista/Fast : 860 لينك
كه جمعا 3730 مى باشد و رنگ سبز نشان مى دهد كه اين عدد آمار متوسطى براى اين سايت
مى باشد. علاوه بر اين با كليك بر روى هر عدد، لينك ها به صورت فهرست وار نمايش داده مى شوند.
چه سايت هايى از طريق Blogrolling به شما لينك داده اند؟
حتما با سايت Blogrolling آشنايى داريد. Blogrolling امكانات مديريت لينك ها را در اختيار شما قرار مى دهد و شما مى توانيد به راحتى لينك دوستان يا سايتهاى مرتبط را در سايت خود قرار دهيد.
براى اينكه بدانيد چه سايتهايى از اين طريق لينك شما را در سايت خود قرار داده اند نياز داريد وارد اين صفحه كه بخشى از امكانات ارائه شده توسط خود سايت Blogrolling است، بشويد.
تنها لازم است در صفحه مذكور و در قسمت Search for آدرس سايت خود را وارد كنيد و بر روى دكمه Search كليك كنيد. به عنوان مثال 8 سايت از اين طريق به سايت ماهنامه شبكه لينك داده اند.
آشنايى با سايت Wholinkstome.com
اگر كمى خوش شانس باشيد و موفق شويد كه به اين سايت دسترسى پيدا كنيد (چون در بيشتر مواقع سرور اين سايت با مشكل مواجه است) مى توانيد يكجا متوجه شويد كه چه سايت ها و يا وبلاگ هايى به پايگاه شما لينك داده اند.
کار با اين سايت مشابه سايت هاى قبل بسيار ساده مى باشد. تنها کافيست در صفحهى اصلى سايت و در قسمت Look up site آدرس سايت خود را وارد کرده و بر روى گزينهى Who links to me? کليک کنيد، تا پس از چند دقيقه نتايج حاصل، نمايش داده شوند. نتايج نمايش داده شده، شامل موارد زير مى باشد:
• رتبه داده شده به صفحه شما از سوى گوگل براساس اهميت (Google Page Rank)
• تعداد لينک هاى داده شده به سايت يا وبلاگ شما که از سوى سايت Blogrolling يافت شده است.
• تعداد لينک هاى داده شده به سايت يا وبلاگ شما که از سوى سايت Yahoo! يافت شده است.
• تعداد لينک هاى داده شده به سايت يا وبلاگ شما که از سوى سايت MSN يافت شده است.
• جزييات ترافيک بازديدکننده بر روى سايت يا وبلاگ شما از سوى سايت Alexa(که دستيابى مستقيم به اين اطلاعات قبلا توضيح داده شد).
• نتايج جستجوى آدرس شما در صفحات وب توسط سايت Technorati.
• نتايج جستجوى آدرس شما در صفحات وب توسط سايت Icerocket.
علاوه بر موارد ذکر شده در انتهاى صفحه بخشى از نتايج جستجوى سايتهاى Blogrolling،
Yahoo و MSN نمايش داده شده اند. همچنين شما مى توانيد با قرار دادن كدى در سايت يا وبلاگ خود، به بازديدکنندگان اين امکان را دهيد که با کليک بر روى اين لينک به طور مستقيم نتايج حاصل را مشاهده کنند.
به عنوان مثال نتايج حاصل براى سايت ماهنامه شبكه به شرح زير است:
• Page Rank: 5
• تعداد لينك هاى Blogrolling: 8
• تعداد لينك هاى Yahoo!: 8087
• تعداد لينك هاى MSN: 1057
آشنايى با سايت Widexl.com
شما مى توانيد از اين آدرس وارد صفحه اصلى اين سايت شويد. در سمت راست اين سايت قسمتى به نام Free Online Tools وجود دارد كه امكانات مفيدى را در اختيار شما قرار مى دهد. اين امكانات به قرار زيرند:
• Link Popularity Check
اين گزينه اين امكان را به شما مى دهد كه متوجه شويد چه تعداد صفحه به صفحه وب شما در موتورهاى جستجوگر گوگل، AltaVista، MSN، HotBot ،Lycos و ... لينك داده اند. حتى مى توانيد علاوه بر آدرس سايت خود، آدرس 2 سايت ديگر را براى مقايسه وارد كنيد.
به عنوان مثال در زير تعداد لينك ها را در هر يك از موتورهاى جستجوگر بالا، براى سايت ماهنامه شبكه مشاهده مى كنيد:
- MSN: 1205 لينك
- AltaVista: 9460 لينك
- AllTheWeb: 8300 لينك
- Yahoo!: 12400 لينك
- Google: 1100 لينك
- جمعا: 32465 لينك
• Search Saturation
اين گزينه اين امكان را به شما مى دهد كه متوجه شويد چه تعداد صفحه از وب شما در موتورهاى جستجوگر فهرست (Index) شده اند. در اينجا نيز به مانند حالت قبل مى توان آدرس 2 سايت ديگر را براى مقايسه وارد كرد.
به عنوان مثال در زير تعداد صفحات فهرست شده براى سايت ماهنامه شبكه را در موتورهاى جستجوگر مختلف مشاهده مى كنيد:
- MSN: 535 صفحه
- AltaVista: 6520 صفحه
- AllTheWeb: 6070 صفحه
- Yahoo!: 7180 صفحه
- Google: 11700 صفحه
- جمعا: 32005 صفحه
• Meta Tag Analyzer
همانطور كه مى دانيد انتخاب كليدواژه ها (Keywords) و توضيحات صفحه (description) مناسب، نقش مهمى را در معرفى يك پايگاه اينترنتى به موتورهاى جستجوگر ايفا مى كنند. در واقع ملاك اصلى فهرست كردن صفحات وب توسط موتورهاى جستجوگر همين دو موردى است كه در بالا ذكر شد. مرتبط بودن عبارات انتخابى با موضوع صفحه، رعايت كردن تعداد عبارات بكار گرفته شده، جلوگيرى از تكرار و استفاده از كلمات رايج بى ربط و گمراه نمودن موتورهاى جستجوگر به منظور افزايش بازديد و ... از مواردى هستند كه بايد در انتخاب كليدواژه ها و توضيحات يك صفحه به دقت رعايت شوند.
اين بخش اين امكان را در اختيار شما قرار مى دهد كه به بررسى كليدواژه ها و توضيحات صفحه مورد نظر خود بپردازيد. علاوه بر اين، يك سرى اطلاعات كلى نيز در اختيار شما قرار مى گيرد.
نتايج نمايش داده شده به اختصار در زير ذكر شده اند:
- نوع سرور وب
- نمايش كليدواژه ها و توضيحات صفحه
- نمايش درصد ارتباط كليدواژه ها و توضيحات با نوشته هاى صفحه
- تعيين وضعيت تعداد كليدواژه ها و كاركترهاى توضيحات صفحه
- تعيين وضعيت حجم صفحه و زمان بارگذارى آن
- نمايش كليدواژه ها بر حسب درجه اهميت
- نمايش لينك هاى يافت شده در صفحه بر حسب اهميت
- و ...
سخن آخر
ابزار آنلاينى كه در اينجا معرفى شد تقريبا بيشتر مواردى كه بايد در يك صفحه وب مورد بررسى قرار گيرد را در بر مى گيرد و واضح است كه اين امكانات تنها محدود به اين چند سايت نمى شود. به هر حال شما به اين وسيله و با كمى عنصر صبر مى توانيد فاصله خود را با سايت هاى موفق كم كنيد.
منبع: http://www.nopnet.com
در 86/03/26 آرمان طوسی & داود زرگریان نوشته شده توسط
کتابخانه ها و موسسات آموزشی با مشکل مدیریت کارآمد بار سنگین داده ها که دائما نیز در حال افزایش است روبرو می باشند. نرم افزارهای کامپیوتری بکار گرفته شده برای این منظور، غالبا فقط برای پرس و جوهای معمولی و پشتیبانی از مسائل مدیریتی و برنامه ریزی کوتاه مدت اداری جوابگو هستند. در حالیکه در عمق درون این حجم داده ها، الگوها و روابط بسیار جالبی میان پارامترهای مختلف بصورت پنهان باقی میماند. داده کاوی یکی از پیشرفتهای اخیر در حوزه کامپیوتر برای اکتشاف عمیق داده هاست. داده کاوی از اطلاعات پنهانی که برای برنامه ریزیهای استراتژیک و طولانی مدت میتواند حیاتی باشد پرده برداری میکند. تبیین مشخصه های اساسی فراینده داده کاوی و کشف کاربردهای ممکن آن در کتابداری و موسسات دانشگاهی اهداف اصلی این مقاله را شکل میدهند.
مقدمه
در دنیای بشدت رقابتی امروز، اطلاعات بعنوان یکی از فاکتورهای تولیدی مهم پدیدار شده است. در نتیجه تلاش برای استخراج اطلاعات از داده ها توجه بسیاری از افراد دخیل در صنعت اطلاعات و حوزه های وابسته را به خود جلب نموده است.
حجم بالای داده های دائما در حال رشد در همه حوزه ها و نیز تنوع آنها به شکل داده متنی، اعداد، گرافیکها، نقشه ها، عکسها، تصاویر ماهواره ای و عکسهای گرفته شده با اشعه ایکس نمایانگر پیچیدگی کار تبدیل داده ها به اطلاعات است. علاوه بر این، تفاوت وسیع در فرآیندهای تولید داده مثل روش آنالوگ مبتنی بر کاغذ و روش دیجیتالی مبتنی بر کامپیوتر، مزید بر علت شده است. استراتژیها و فنون متعددی برای گردآوری، ذخیره، سازماندهی و مدیریت کارآمد داده های موجود و رسیدن به نتایج معنی دار بکار گرفته شده اند. بعلاوه، عملکرد مناسب ابرداده[1] که داده ای درباره داده است در عمل عالی بنظر میرسد.
پیشرفتهای حاصله در علم اطلاع رسانی و تکنولوژی اطلاعات، فنون و ابزارهای جدیدی برای غلبه بر رشد مستمر و تنوع بانکهای اطلاعاتی تامین می کنند. این پیشرفتها هم در بعد سخت افزاری و هم نرم افزاری حاصل شده اند. ریزپردازنده های سریع، ابزارهای ذخیره داده های انبوه پیوسته و غیر پیوسته، اسکنرها، چاپگرها و دیگر ابزارهای جانبی نمایانگر پیشرفتهای حوزه سخت افزار هستند. پیشرفتهای حاصل در نظامهای مدیریت بانک اطلاعات در طی چهار دهه گذشته نمایانگر تلاشهای بخش نرم افزاری است. این تلاشها در بخش نرم افزار را میتوان بعنوان یک حرکت پیشرونده از ایجاد یک بانک اطلاعات ساده تا شبکه ها و بانکهای اطلاعاتی رابطه ای و سلسله مراتبی برای پاسخگویی به نیاز روزافزون سازماندهی و بازیابی اطلاعات ملاحظه نمود. بدین منظور در هر دوره، نظامهای مدیریت بانک اطلاعاتی[2] مناسب سازگار با نرم افزار سیستم عامل و سخت افزار رایج گسترش یافته اند. در این رابطه میتوان از محصولاتی مانند، Dbase-IV, Unify, Sybase, Oracle و غیره نام برد.
داده کاوی یکی از پیشرفتهای اخیر در راستای فن آوریهای مدیریت داده هاست. داده کاوی مجموعه ای از فنون است که به شخص امکان میدهد تا ورای داده پردازی معمولی حرکت کند و به استخراج اطلاعاتی که در انبوه داده ها مخفی و یا پنهان است کمک می کند. انگیزه برای گسترش داده کاوی بطور عمده از دنیای تجارت در دهه 1990 پدید آمد. مثلا داده کاوی در حوزه بازاریابی، بدلیل پیوستگی غیرقابل انتظاری که بین پروفایل یک مشتری و الگوی خرید او ایجاد میکند اهمیتی خاص دارد. (Barry and Linoff, 1997)
تحلیل رکوردهای حجیم نگهداری سخت افزارهای صنعتی، داده های هواشناسی و دیدن کانالهای تلوزیونی از دیگر کاربردهای آن است. در حوزه مدیریت کتابخانه کاربرد داده کاوی بعنوان فرایند ماخذ کاوی[3] نامگذاری شده است. این مقاله به کاربردهای داده کاوی در مدیریت کتابخانه ها و موسسات آموزشی می پردازد. در ابتدا به چند سیستم سازماندهی داده ها که ارتباط نزدیکی به داده کاوی دارند می پردازد؛ سپس عناصر داده ای توصیف میشوند و درپایان چگونگی بکارگیری داده کاوی در کتابخانه ها و موسسات آموزشی مورد بحث قرار گرفته و مسائل عملی مرتبط در نظر گرفته می شوند.
پیشرفت در تکنولوژیهای داده پردازی
سازمانهای بزرگ و چند- مکانه مثل بانکها، دفاتر هواپیمایی و فروشگاههای زنجیره ای با حجم زیادی از داده ها که ناشی از عملکرد روزانه آنهاست روبرو هستند. بطور سنتی چنین داده هایی به دو دسته تقسیم شده اند:
1. رکوردهای اصلی [4]
2. رکوردهای عملیاتی[5]
فرض بر این است که رکوردهای اصلی حاوی اطلاعات پایه هستند که معمولا چندان تغییر نمی کنند در حالیکه رکوردهای عملیاتی با توجه به طبیعت عملیات تجاری حتی بطور ساعتی تغییر خواهند کرد.
سیستمهای مدیریت پایگاه داده[6] مناسب برای پیوند دادن این دو مجموعه اطلاعاتی و تهیه گزارشهای استاندارد جهت کنترل فعالیتها گسترش یافتند. سیستم اطلاعات مدیریت رایج برای پشتیبانی عملیات و سرویس دهی به چند کاربر در سطوح مختلف سازمان مبتنی بر این نظریه است.
بمنظور کمک به تصمیم گیری راهبردی، نظریه تاسیس بانک اطلاعات رکوردهای اصلی به نظریه سازماندهی دیتا مارت[7] و انبار داده ها[8] تغییر یافت. استخراج اطلاعات از رکوردهای عملیاتی یا پایگاههای اطلاعات عملیاتی و سازماندهی آن برای تحلیل استاندارد یا زمانی فلسفه اولیه و اصولی چنین پیشرفتهایی است. گرچه، دیتا مارت و انبار داده ها از نظر هدف و ساختار با هم متفاوتند. (Inmon, 1998)
دیتامارت
دیتا مارت اغلب کوچک است و بر یک موضوع یا دپارتمان خاص متمرکز است. بنابراین پاسخگوی یک نیاز داخلی است. طرح بانک اطلاعات برای یک دیتامارت حول ساختار اتصال ستاره ای ساخته شده است که بهینه برای نیازهای کاربران دپارتمان است. دیتامارت معمولا با ابزارهای کامپیوتری که انعطاف پذیری تحلیل را تامین میکنند اما ممکن است برای سازماندهی حجم بالای داده ها مناسب نباشند؛ نیرومند میشود. رکوردهای ذخیره شده در دیتامارتها بخوبی نمایه شده اند.
یک دیتامارت در صورتیکه داده ها را از منابع داده ای بسیار سازماندهی شده مثل انبار داده ها بگیرد؛ دیتامارت وابسته نامیده میشود. مسلما دیتامارتهای وابسته از لحاظ ساختاری و معماری منطقی هستند. منبع دیتامارتهای وابسته تکنولوژِی بانک اطلاعات دپارتمانی است. دیتامارتهای مستقل ثابت نیستندو از لحاظ معماری بسیار با هم متفاوتند. این مساله هنگام یکپارچه سازی دیتامارتهای مستقل، مشکل ایجاد میکند. بنابراین با یکپارچه سازی ساده دیتامارتها یک انبار داده ایجاد نخواهد شد.
دیتامارت اساسا برای اهداف تاکتیکی طراحی شده است و هدفش تامین یک نیازتجاری فوری است.
انبار داده ها
یک انبار داده کاملا " متفاوت از دیتامارت است. سازماندهی انبارهای داده بگونه ایست که کلیه موضوعات حول فعالیتهای کاری سازمان را می پوشاند. انبار داده نمایانگر یک تسهیلات مرکزی است.
برخلاف دیتامارت که در آن داده ها به شکل خلاصه تر و متراکم تر وجود دارند، یک انبار داده ، داده ها را در یک سطح نامتراکم ذخیره می کند. ساختار داده ها در یک انبار داده یک ساختار لزوما" هنجار شده است. بدین معنی که ساختار و محتوای داده ها در انبار داده منعکس کننده ویژگیهای دپارتمانهای عضو نیست. داده ها در انبار داده از نظر حجم و شکل کاملا" متفاوت از داده ها در دیتامارت هستند. دیتامارت ممکن است شامل حجم زیادی از داده های قدیمی و گذشته نگر باشد. داده ها در انبار داده اغلب بصورت نسبتا" سبک نمایه میشوند. (به بیان دیگر در عمق کمتر).
انبار داده برای اهداف برنامه ریزی بلندمدت و راهبردی طراحی میشوند. در نتیجه انبار داده برخلاف سیستم عملیات که کاربرمدار است متمرکز بر اقلام است. ساختار یک انبارداده مشخصات زیر را نشان میدهد:
وابستگی به زمان:
رکوردها بر اساس یک برچسب زمانی نگهداری میشوند. وابستگی زمانی حاصل در ایجاد صفحات زمانی مفید است که درک ترتیب زمانی وقایع را تسهیل میکند.
غیر فرار بودن[9]:
رکوردهای داده در انبار داده ها هرگز بطور مستقیم روزآمد نمیشوند. برای هر تغییری در ابتدا داده های عملیاتی روزآمد میشوند و سپس بگونه ای مقتضی به انبار داده منتقل میشوند. این مساله ثبات داده ها را برای استفاده های وسیعتر تضمین میکند.
تمرکز موضوعی:
داده ها از بانکهای اطلاعاتی عملیاتی بصورت گزینشی به انبار داده منتقل میشوند. این استراتژی به ایجاد یک انبار داده بر اساس یک مطلب یا موضوع خاص کمک میکند و بنابراین کاوش انبار داده ها برای پرس و جوهای موضوعی با سرعت بیشتری انجام میشود.
یکپارچگی:
داده ها بگونه ای کامل سازماندهی شده اند تا با حذف موارد تکراری و چند عنوانه یکپارچگی رکوردها حفظ شود ؛ به ایجاد ارجاع های متقابل کارآمد بین رکوردها کمک نموده و ارجاع دهی را تسهیل نماید.
واضح است که انبار داده اساسا" برای پرس و جوهای پشتیبان تصمیم گیری ساخته شده است. بر این اساس سازماندهی وعملیات انبار داده چنان طراحی شده اند تا نیازهای اطلاعاتی روزمره یا معمولی را پاسخگو باشند. بدلیل حجم بسیار بالای چنین پایگاه اطلاعاتی یک سیستم کامپیوتری پیشرفته برای عملیات انبارسازی داده ها لازم است. همچنین یک بانک اطلاعات مجزا شامل ابرداده که مشخصه هایی نظیر نوع، فرمت، مکان و پدیدآورندگان داده های ذخیره شده در یک انبار داده ها را توصیف میکند نیز برای کمک به کاربران و مدیران داده ها ساخته میشود. مشخص شد که انبار داده بدلیل اندازه و تنوعش، اگر مبتکرانه پردازش شود میتواند به تولید اطلاعاتی منجر شود که در وهله اول آشکار نیستند. با انتخاب متناسب داده ها، بکار گرفتن فنون مختلف غربال کردن و تفسیر زمینه ای [10]، داده ذخیره شده میتوانست منجر به کشف الگوها یا رابطه هایی شود که بینش نویی به تصمیم گیرنده دهد. این مساله نظریه توسعه عملیات داده کاوی را به موازات معدن کاوی بروز داد. ذکر این نکته لازم است که داده کاوی در اصل لزوما" نیاز به سازماندهی یک انبار داده ندارد. حال به داده کاوی می پردازیم.
عناصر داده کاوی
توصیف و کمک به پیش بینی دو کارکرد اصلی داده کاوی هستند. تحلیل داده مربوط به مشخصه های انتخابی متغیرها؛ از گذاشته و حال، و درک الگو مثالی از تحلیل توصیفی است. برآورد ارزش آینده یک متغیر و طرح ریزی کردن روند مثالی از توانایی پیشگویانه داده کاوی است.
برای عملی شدن هریک از دو کارکرد فوق الذکر داده کاوی، چند گام ابتدایی اما مهم باید اجرا شوند که از این قرارند:
1. انتخاب داده ها
2. پاک سازی داد ها
3. غنی سازی داده ها
4. کد گذاری داده ها
با دارا بودن هدف کلی در مطالعه، انتخاب مجموعه داده های اصلی برای تحلیل، اولین ضرورت است. رکوردهای لازم میتواند از انبار داده ها و یا بانک اطلاعاتی عملیاتی استخراج شود. این رکوردهای داده جمع آوری شده؛ اغلب از آنچه آلودگی داده ها نامگذاری شده است رنج می برند و بنابراین لازم است پاکسازی شوند تا از یکدستی فرمت (شکلی) آنها اطمینان حاصل شود، موارد تکراری حذف شده و کنترل سازگاری دامنه بعمل آید. ممکن است داده های گردآوری شده از جنبه های خاصی ناقص یا ناکافی باشند. در این صورت داده های مشخصی باید گردآوری شوند تا بانک اطلاعات اصلی را تکمیل کنند. منابع مناسب برای این منظور باید شناسایی شوند. این فرایند مرحله غنی سازی داده ها را تکمیل میکند. یک سیستم کدگذاری مناسب معمولا" جهت انتقال داده ها به فرم ساختار-بندی شده جدید؛ متناسب برای عملیات داده کاوی تعبیه میشود .
فنون داده کاوی
ممکن است متوجه شده باشید که فنون داده کاوی یک گروه نامتجانس را شکل میدهند چرا که هر تکنیکی که بتواند بینش جدیدی از داده ها را استخراج کند میتواند داده کاوی به حساب آید. برخی از ابزارهای رایج بکار گرفته شده تحت عنوان داده کاوی عبارتند از: (Adriaans and Zantinge, 2003)
ابزارهای پرس و جو[11]: ابزارهای متداول زبان پرس و جوی ساختاربندی شده[12]در ابتدا برای انجام تحلیلهای اولیه بکار گرفته شدند که می تواند مسیرهایی برای تفحص بیشتر نشان دهد.
فنون آماری: مشخصات اصلی داده ها لازمست با کاربرد انواع مختلفی از تحلیلهای آماری شامل جدول بندی ساده[13] و متقاطع[14] داده ها و محاسبه پارامترهای آماری مهم بدست آید.
مصور سازی: با نمایش داده ها در قالب نمودارها و عکسها مانند نمودار پراکندگی؛ گروه بندی داده ها در خوشه های متناسب تسهیل میشود. استنباط عمیق تر ممکن است با بکارگیری تکنیکهای گرافیکی پیشرفته حاصل شود.
پردازش تحلیلی پیوسته[15]: از آنجا که مجموعه داده ها ممکن است روابط چندین بعدی داشته باشند، روشهای متعددی برای ترکیب کردن آنها وجود دارد. ابزارهای پردازش تحلیلی پیوسته به ذخیره چنین ترکیباتی کمک میکند و ابزارهای ابتدا-انتها[16]ی پیوسته برای انجام پرس و جو ایجاد میکند. اما این ابزارها هیچ دانش جدیدی ایجاد نمی کنند.
یادگیری مبتنی بر مورد: این تکنیک مشخصات گروههای داده ها را تحلیل میکند و به پیش بینی هر نهاد واقع شده در همسایگی شان کمک میکند. الگوریتمهایی که استراتژی یادگیری تعاملی را برای کاوش در یک فضای چندین بعدی بکار میگیرند برای این منظور مفیدند.
درختان تصمیم گیری: این تکنیک بخشهای مختلف فهرست پاسخهای موفق داده شده مربوط به یک پرس و جو را بازیابی می کند و به این ترتیب به ارزیابی صحیح گزینه های مختلف کمک میکند.
قوانین وابستگی: اغلب مشاهده میشود که یک وابستگی نزدیک (مثبت یا منفی) بین مجموعه ای از داده های معین وجود دارد. بنابراین قوانین رسمی وابستگی برای تولید الگوهای جدید ساخته و بکار گرفته میشوند.
شبکه های عصبی : این یک الگوریتم یادگیری ماشینی است که عملکرد خودش را بر اساس کاربرد و ارزیابی نتایج بهبود می بخشد.
الگوریتم ژنتیکی: این هم تکنیک مفید دیگری برای پیش بینی هدف است. به این ترتیب که با یک گروه یا خوشه شروع میشود و رشدش در آینده را با حضور در برخی مراحل فرایند محاسبه احتمال جهش تصادفی؛ همانطور که در تکامل طبیعی فرض میشود طرح ریزی می نماید. این تکنیک به چند روش میتواند عملی شود. و ترکیب غیرقابل انتظار یا نادری را از عواملی که در حال وقوع بوده و مسیر منحنی طراحی داده ها را تغییر میدهند؛ منعکس میکند.
گام نهایی فرایند داده کاوی، گزارش دادن است. گزارش شامل تحلیل نتایج و کاربردهای پروژه، درصورت بکارگیری آنها، است . و متن مناسب، جداول و گرافیکها را در خود جای می دهد. بیشتر اوقات گزارش دهی یک فرایند تعاملی است که تصمیم گیرنده با داده ها در پایانه کامپیوتری بازی میکند و فرم چاپی برخی نتایج واسطه محتمل را برای عملیات فوری بدست می آورد.
داده کاوی در تولید چهار نوع دانش ذیل مفید است: ((Fayyad et al., 1996
- دانش سطحی (کاربردهای (SQL
- دانش چند وجهی (کاربردهای (OALP
- دانش نهان (تشخیص الگو و کاربردهای الگوریتم یادگیری ماشینی)
- دانش عمیق (کاربردهای الگوریتم بهینه سازی داخلی)
نرم افزار:
از آنجا که داده کاوی با بانکهای اطلاعاتی بزرگ سروکار دارد، به گونه ای ایده ال با تکنولوژی خدمت گیر-خدمت گر[17] بکار میرود. کاربردهای عمومی داده کاوی بیشتر شامل تقسیم کردن داده ها در خوشه های مقتضی، کدگذاریهای مناسب، کاوش برای الگوها و طراحی کردن با استفاده از فنون آماری و الگوریتمهای ژنتیکی است. تعداد زیادی از بسته های نرم افزاری واجد این جنبه های ابزارهای داده کاوی با درجات متفاوتی از جامعیت در دسترس هستند. برای مثال بسته های نرم افزاری که منحصرا" برای کاربردهای OLAP در دسترس هستند عبارتند از: Oracle OLAP, DB2 OLAP Server, CleverPath OLAP . نرم افزارهای آماری عمومی مثل SPSS, SAS, STATISTICA با امکاناتی برای داده کاوی و بسته های نرم افزاری اختصاصی داده کاوی مثل Weka, Insightful Miner3, Text Mining Software, Enterprise Data Mining software, PolyAnalyst 4.6 مفید هستند.
کاربردهای داده کاوی در کتابخانه ها و محیط های دانشگاهی
داده کاوی در ابتدا از حوزه تجارت برخاست اما کاربردهای آن در سایر حوزه هائی که به گردآوری حجم وسیعی از داده هائی می پردازند که دستخوش تغییرات پویا نیز می گردند؛ مفید شناخته شد. بخشهایی مثل بانکداری، تجارت الکترونیک، تجارت سهام، بیمارستان و هتل از این نمونه اند.
انتظار میرود که استفاده از داده کاوی در بخش آموزش بطور عام امکانهای جدید بسیاری ارائه دهد. برخی کاربردهای داده کاوی در کتابخانه ها و قسمت اداری آموزش در ذیل مورد بحث قرار گرفته اند.
مدیریت و خدمات کتابخانه
عملیات کتابداری بطور کلی شامل مدیریت مدارک، ارائه خدمات و امور اداره و نگهداری است. هر کدام از این کارکردها با انواع مختلفی از داده ها سروکار دارد و بطور جداگانه پردازش میشود. اگرچه، انجام تحلیل ترکیبی براین مجموعه های داده نیز میتواند افق تازه ای را بگشاید که به طرح خدمات جدید و تحول رویه ها و عملیات جاری کمک نماید. جدول یک برخی از کاربردهای ممکن داده کاوی را که میتواند در کتابداری مفید باشد ارائه میکند.
جدول یک- کاربردهای داده کاوی در کتابخانه ها
|
کاربرد متصور |
بانک اطلاعاتی |
|
برای تعیین نقاط قوت و ضعف مجموعه |
گردآوری منابع |
|
برای ایجاد رابطه بین خواننده، منابع کتابخانه و زمان مشخصی از سال |
استفاده از مجموعه |
|
برای تحلیل سفارشهای پاسخ داده شده و سفارشهای دریافت شده |
امانت بین کتابخانه ای |
|
برای پیش بینی روند بازگشت منابع |
داده های بخش امانت |
|
برای نشان دادن منابع مالی بکار گرفته شده |
داده های هزینه |
داده کاوی میتواند برای پاسخ دادن به یک سوال خاص مربوط به کتابخانه و نیز برای کشف روندهای عمومی که به تصمیم گیری کمک میکنند، استفاده شود . برای مثال سوال میتواند چنین باشد: امکان اینکه امانت گیرندگان منابع را یک هفته بعد از تاریخ عودت برگردانند تا نامه های یادآوری کمتری فرستاده شود چقدر است؟ یا میزان اشتراک مورد انتظار برای نشریات بین المللی انتخاب شده برای سال آینده چقدر است؟ درک الگوی استفاده کلی مجلات الکترونیکی یا تحلیل درخواستهای اعضا برای میکروفیلمها طی 5 سال گذشته نیز همگی مثالهایی از کشف روندهای عمومی اند. دامنه تحلیل استنادی هم میتواند با استفاده از داده کاوی گسترش داده شود.
در ارتباط با کتابخانه ها، وب کاوی حوزه دیگری از علاقمندی است. وب کاوی شامل محتوا کاوی وب، ساختار کاوی وب و استفاده کاوی وب با توجه به یک موضوع خاص است که در طراحی خدمات جدید مبتنی بر وب کمک خواهد کرد.
مدیریت موسسات دانشگاهی
اداره موسسات دانشگاهی کار پیچیده ای است. در این موسسات دائما" نیاز به درآمدزایی و خود- کارآمدی و کاهش وابستگی به بودجه دولتی احساس میشود. این مساله کنترل دائمی جنبه های مختلف هر فعالیت و پروژه را می طلبد. بانکهای اطلاعاتی برای چنین موسساتی مربوط به دانشجویان، دانشکده، اساتید و کارمندان، تعداد رشته ها و چند مورد دیگر است . ارزیابی تقاضا و وضعیت عرضه نقش مهمی بازی میکند. مرور بانکهای اطلاعاتی نمونه در جدول 2 نمایانگر کاربردهای بالقوه داده کاویست.
جدول 2- کاربردهای داده کاوی در موسسات دانشگاهی
|
کاربرد متصور |
بانک اطلاعاتی |
|
برای درک رابطه های جمعیت شناختی، اقتصادی و اجتماعی |
ثبت نام دانشگاهی |
|
برای ایجاد رابطه بین عوامل اقتصادی-اجتماعی و نمرات اخذ شده |
کارایی دانشگاهی |
|
برای تعیین میزان مفید بودن سیستم با استناد به نمرات امتحان |
بانک سوالات |
|
برای ارزیابی همکاری دانشکده با توجه به میزان استفاده از کتابخانه |
همکاری فکری |
|
برای پیدا کردن تأثیر انتشارات در تقاضا برای رشته ها |
انتشارات |
|
برای تحلیل سوالات دریافت شده در وب سایت دانشگاه و کمک به ایجاد رشته های جدید دانشگاهی |
بازدید از وب سایت |
کاربرد داده کاوی در دانشگاه ملی سنگاپور قابل ملاحظه است. در این دانشگاه از ابزارهای داده کاوی برای شناسایی و دسته بندی دانشجویانی که به کلاسهای پیش نیاز برای واحد درسی ارائه شده نیاز داشتند استفاده شد. (Kurian and John, 2005)
علاوه بر آن، مسائلی مانند اختصاص بهتر منابع و نیروی انسانی، مدیریت روابط دانشجو و به تصویر کشیدن رفتار گروههای مختلف میتواند بوسیله ابزارهای داده کاوی انجام شود.
محدودیت ها
کاربرد داده کاوی با چند عامل محدود شده است. اولین مورد به سخت افزار و نرم افزار لازم و موقعیت بانک اطلاعاتی مربوط میشود . برای مثال در هند، داده های غیر مجتمع که برای کاربردهای داده کاوی لازم است ممکن است به فرم دیجیتالی در دسترس نباشد. در دسترس بودن نیروی انسانی ماهر در داده کاوی نیز مسأله مهم دیگری است. محرمانه بودن رکوردهای مراجعان ممکن است در نتیجه پردازش داده های مبتنی بر داده کاوی آسیب پذیر شود. کتابداران و مؤسسات آموزشی باید این مسأله را در نظر داشته باشند؛ چرا که در غیر اینصورت ممکن است گرفتار شکایات قانونی گردند.
محدودیت دیگراز ضعف ذاتی نهفته در ابزارهای نظری ناشی میگردد. ابزارهایی مانند یادگیری ماشینی و الگوریتمهای ژنتیکی بکار گرفته شده در فعالیتهای داده کاوی به مفاهیم وفنون منطق و آمار بستگی دارد. در این حد نتایج به روش مکانیکی تولید شده و بنابراین به یک بررسی دقیق نیاز دارند. اعتبار الگوهای بدست آمده به این طریق؛ باید آزمایش شود. چرا که که در بسیاری موارد روابط علل و معلول مشتق شده؛ از برخی استدلالات غلط ذیل رنج میبرند. (Cannavo, 2003)
● علت دور
مثلا" امکانات ضعیف خوابگاه باعث می شود دانشجویان نمرات پایینی کسب نمایند
● علت مجرد
مثلا" بودجه محدود بر بازدهی پژوهشی دانشکده تأثیر می گذارد
● علائم در نظر گرفته شده برای این عوامل
مثلا" مجموعه کتابخانه ممکن است افزایش نیابد چون تعداد خوانندگان مرتبا" کاهش می یابد.
● سفسطه دسته بندی
مثلا" مدرسان حقوق بسیار بالا دریافت می کنند و کل حقوقشان بالغ بر میلیونها میشود.
● سفسطه ترکیب
مثلا" اگر هر مدرس در دانشکده شایسته و واجد صلاحیت باشد کل دانشکده عملکرد بهتری خواهد داشت.
● سوگیری در انتخاب نمونه:
مثلا"استناد به یافته های یک پیمایش نمونه گیری شده از دانشجویان یک دانشکده که از خانواده های ثروتمند هستند و مخارج روزانه در خوابگاه برای هر دانشجو 100 دلار است.
از آنجایی که مطالعه الگوها و استخراج روابط میان رکوردها مستلزم کاربرد منطق قیاسی و استقرایی است فرد باید مراقب اشتباهاتی که عموما" رخ میدهد باشد. برای مثال بحثهای قیاسی یا استقرایی، تا زمانیکه وضعیت درست بودن فرضیه آزمایش نشود چیزی درباره درست یا غلط بودن نتایجشان نمی گویند. طبیعتا، نتایج تولید شده ماشینی ممکن است از چنین نقایصی رنج ببرند.
تذکرات نهایی
بکارگیری تکنولوژی اطلاعات توسط هر سازمان در عمل یک فرایند هموار نیست. کتابخانه یا مؤسسه دانشگاهی از این قضیه استثنا نیست. اما، تجربه نشان میدهد که یک برنامه نظام مند میتواند ظهور و نگهداری تکنولوژی اطلاعات در محیط کتابخانه را تسهیل کند. (Patkar and Iyer, 1990; Patkar, 2000, 2004) حتی کاربرد تکنولوژی های پیشرفته پردازش اطلاعات مثل سیستمهای خبره و سیستم اطلاعات جغرافیایی (جی.آی.اس) در کتابخانه گزارش شده است. (Myers, 1992; Patkar, 1999) با این پیش زمینه ، کاربرد داده کاوی بوسیله کتابخانه ها و موسسات دانشگاهی ، به شرط آماده سازی مناسب، بطور قابل توجهی عملی است.
برای دانشگاهها، کالجها، مدارس و موسسات آموزش از راه دور که بانکهای اطلاعاتی عظیمی دارند، ابزارهای داده کاوی میتواند الگوها و روابطی را که خیلی عیان نیستند آشکار کند. این نتایج ممکن است به طراحی دوباره فرایندها و رویه های مرتبط منجر شود. تحلیلهای پشتیبانی شده توسط داده کاوی در کل موسسات و محیط ها میتواند مسائل متنوع مدیریت آموزشی؛ از جمله درک بهتر مشخصه های اقتصادی اجتماعی دانشجویان، مندرجات رشته ها و آموزش و پرورش و ساختار هزینه را مخاطب قرار دهد.
آنچه لازم است اینست که فراتر از عملکرد داده پردازی استاندارد قدم برداریم مخصوصا" کتابخانه ها و موسسات دانشگاهی که با انواع مختلفی از بانکهای اطلاعاتی سروکار دارند و به سطوح معقولی از کامپیوتری کردن و دیجیتالی کردن داده ها دست یافته اند. در یک نظر، ابزارهای داده کاوی نمایانگر پیشرفت در زنجیره تکنولوژی اطلاعات هستند. داده کاوی همچنین میتواند بعنوان بخشی از فرایند بزرگتر کشف دانش در بانکهای اطلاعاتی در محیط های مختلف در نظر گرفته شود. البته نباید چنین پنداشت که ابزارهایی مثل داده کاوی نیاز به مداخله انسانی را کاهش خواهد داد.
همچنانکه در بالا نشان داده شد، ارزیابی و تعدیل نتایج بدست آمده بوسیله چنین ابزارهای خودکاری؛ به آزمایش نیاز دارد تا در برابر کاربردهای غلط محافظت شود.
انتظار میرود داده کاوی در گسترش سازمان خودیادگیرنده مشارکت کند. کشف انتخابهای نوین با بهره گیری از داده کاوی اطمینان بخش بهترین کاربرد ممکن منابع موجود است. داده کاوی ماهیت چرخه مانند دارد. برای اینکه در پی کشف الگوها، سوالات بیشتری پدید خواهند آمد که دور بعدی فرایند را شکل میدهند. بهره برداری از تکنولوژیهای پیشرفته مثل داده کاوی مطمئنا" برای متخصصان کتابداری و مدیران موسسات آموزشی یک چالش دائمی خواهد بود ؛ چرا که آنها خلاقیت طلبند و برای نوآوری تلاش می کنند.
در 85/08/22 آرمان طوسی & داود زرگریان نوشته شده توسط